به اين خيال كه روزى گرفته دامن دوست * همى بديده كَشم خار اين بيابان را اسير عشق برش لطف و قهر دوست يكى است * مريض آن‌كه نداند ز درد درمان را به محفلى كه بود مهر خاورى تابان * كجاست تاب نظر آفتاب تابان را پنجم : صفت ديانت كه عبارت از دين‌دارى است و اين اعظم صفتى از صفات حميدهء شهريارى . اعتقاداتش در اصول و فروع دين مبين بر وفق طريقهء شريعت جناب سيّد المرسلين ( ص ) بود و رساله [ اى ] كه جناب مجتهد الزمانى ميرزا ابو القاسم جيلانى - رحمة الله عليه - در باب عقايد حقّهء آن شهريار مغفرت مبانى نوشته ، بر اثبات اين مدّعا برهانى مبين [ است ] . اصول عقايد خويش را در حضور ارباب فنّ چنان تقرير فرمودى كه فاضل كامل لب به آفرين گشودى . در مرحلهء عبادت به درگاه ايزد بىمنّت چنان مشتاق بود كه در ميان امت رسول مختار ، طاق مىنمود . در اسفار بعيده چون وقت عبادت در رسيدى ، از سردى و گرمى هوا نترسيدى . چون [ 520 ] از سجادهء صدق عرصهء پيشگاهش قامتى خميده داشت ، خود عرض ضراعت را روزان و شبان بر درگاه ايزد منّان چهره بر خاك نياز مىگذاشت . در اجراى سياسات بنا را بر فتواى « 1 » اهالى شرع انور مىنهاد و در سياست احدى بدون حكم شرعى دست نمىگشاد . در توقير و احترام علماى دين مبين و مروّجان شريعت جناب سيّد المرسلين چندان اهتمام نمودى كه بلاشبهه روح پر فتوح صاحب شريعت تحسين فرمودى . اكثر اوقات كتب احاديث و تفسير را در پيش مىگذاشت و صورت احكام حقّه بر لوح خاطر كالنقش فى الحجر مىنگاشت . ترويج دين مبين را مساجد و مدارس متين در ممالك روى زمين ساخته و ساليان دراز به مرمّت احوال پيشوايان دين قويم و طلاب علوم صراط مستقيم پرداخته

--> ( 1 ) . ملى و مجلس : « فتوى »